این روز‌ها خاورمیانه ملتهب است.

«وقتی از پله‌های هواپیمایی که در خاورمیانه فرود آمده است پایین می‌آیم، ترس عمیقی وجودم را فرا می‌گیرد. بوی تنش به مشامم می‌رسد. دیگر این مرزهای کشورها نیست که در معرض خطر قرار دارد. ابرهای تیره‌ای در آسمان منطقه سایه افکنده است که مقدمات را برای رویارویی‌هایی آماده می‌کند.» غسان شربل – سردبیر الحیات چاپ لندن

و این تنش‌ها و تهدید‌های آشکار و پنهانی که از سوی «منابع آگاه» هر روز به اطلاع رسانه‌ها می‌رسد و تاکید می‌کند که همه‌ی گزینه‌ها روی میز اند! از جمله گزینه‌ی نظامی، نهایتاً با مقاله‌ی هرش به نقطه‌ی اوج خود رسید.

«… محور طرح‌های مزبور [در تابستان امسال] بمباران گسترده ایران و اهداف آنها شامل تاسیسات هسته‌ای شناخته‌شده و مشکوک و دیگر اماکن نظامی و زیرساختی آن کشور بود. اما هم‌اینک تاکید بر حملات محدود به تاسیسات متعلق به سپاه پاسداران در تهران و سایر نقاط است که طبق ادعای دولت امریکا منبع حمله به نیروهای امریکا در خاک عراق هستند. آنچه در ابتدا به عنوان ماموریتی برای مقابله با تولید سلاح هسته‌ای مطرح شده بود اکنون به صورت ماموریتی برای مقابله با تروریسم در آمده است.» سیمون هرش – نیویورکر – 30 سپتامبر (ترجمه: ستوده پارسا – رادیو زمانه)

هرش، همچنین توضیح می‌دهد که بزرگ‌ترین تقویت‌کننده‌ی احتمال وقوع یک حمله‌ی نظامی چیست:

« در واشینگتن و در سطح خاورمیانه این حقیقت روزبه‌روز بیشتر درک می‌شود که ایران دارد به صورت برنده ژئوپولیتیک جنگ عراق در می‌آید.»

اما نئوکان‌ها تا چه حد می‌توانند به این «احتمال» دل‌خوش باشند؟ شواهد آشکاری وجود دارد که نشان می‌دهند احتمال وقوع چنین حمله‌ای،‌ لا‌اقل در دهه‌ی اخیر، بسیار ناچیز است.

آن‌چه از مصاحبه‌های مقامات سابق ارتش رژیم صهیونیستی و همچنین، سخنان هرش بر می‌آید، چنین حمله‌ای اساساً در حد حملات سریع و کوتاه «بزن در رو» طراحی شده‌است تا با کمترین هزینه‌ی اجتماعی – نظامی اهداف موثر در برنامه‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی را نابود کنند. اما چه کسی تضمین داده‌است که ابعاد چنین حمله‌ای در همین اندازه باقی بماند. حتی سیاست‌مداران کاخ سفید هم در این باره ابراز تردید کرده‌اند. از این گذشته، یقیناً این هجوم، پاسخ سخت ایران را همراه خواهد داشت. چرا که اگر ایران (به فرض محال) از ترس گسترده‌تر شدن ابعاد خسارات وارده، از عکس‌العمل خودداری کند،‌ باعث می‌شود تا غرب در تعامل با ایران، برای گرفتن کوچک‌ترین امتیازی، دست به تهدیدات نظامی بزند. از سوی دیگر سخنان مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم چنین چیزی را تایید نمی‌کند:

«درست است که آنها از نظر نظامی توان حمله به ایران را دارند، اما موضوع مهم این است که آیا از این حمله‌ی خود نتیجه هم خواهند گرفت یا نه. وی با اشاره به اقدامات پدافند غیرعامل و گسترده بودن در سراسر کشور، مجموعه های مورد اعلام دشمنان را محل‌هایی شناخته شده دانست و گفت: آنها بدانند که هر اقدامی علیه این مراکز، شروع به جنگ تلقی شده و پاسخ ما آنها را پشیمان می‌کند. البته ممکن است که آنها به فکر حمله موشکی یا هوایی باشند که نحوه پاسخ کوبنده ایران مشخص و برنامه ریزی شده است.» سردار سرلشکر محمد‌علی جعفری – فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

منابع غربی اذعان می‌کنند که ایران توان موشکی به شدت مخربی را می‌تواند علیه رزم‌ناو‌های آمریکایی در خلیج فارس اعمال نماید و با توجه به سیطره‌ی بلامنازع ج. ا. ایران بر تنگه‌ی استراتژیک هرمز،  سپاه پاسداران می‌تواند خلیج فارس را به قبرستان تسلیحات آمریکایی تبدیل کند :

«ایران در اکتبر گذشته ادعا کرده‌است که می‌تواند ظرف یک دقیقه 11000 راکت را بر سر دشمن ببارد. و این نرخ از شلیک می‌تواند ادامه داشتبه باشد. » اسکات پترسون – کریستین ساینس مانیتور – 20 جون 2008

اگرچه «یک مشاور سابق وزارت خارجه‌ی آمریکا» در گفتگو با هرش ادعای علامت‌گذاری با اسپری بر روی بدنه‌ی ناو‌های آمریکایی توسط قایق‌های تند روی ایرانی را یک «بلف» می‌داند اما حتی اگر به اعتقاد ایشان این اتفاق در پایگاه آمریکا در قطر و در لنگرگاه رخ داده باشد،  نشان از توان رخنه‌ی غیر محسوس نیرو‌های مخصوص ایرانی به مناطق بیش از اندازه نزدیک به ناو‌های آمریکایی دارد.
و نمی‌شود باور کرد که مقامات برنامه‌ریز در پنتاگون از چنین مواردی بی‌خبر باشند. از این رو، بدون تردید می‌توان گفت، یک نبرد محدود هوایی – موشکی، جز در رویا تحقق نخواهد یافت و بلافاصله پس از افروخته شدن نخستین شعله‌ها، منطقه در گیر یک جنگ تمام عیار خواهد‌شد که دایره‌ی عمل آن حتی فراتر از خاور میانه خواهد بود.

***

بند‌های افشا شده‌ی توافق‌نامه‌ی امنیتی بغداد – واشنگتن (که البته گفته می‌شود از دستور کار خارج شده‌است) تاکید می‌کنند که آمریکا در پی آن است تا با توجیه مقابله با کشور‌هایی که حامی گروه‌های تروریست در عراق هستند، از طریق عراق به این کشور‌ها یورش نظامی ببرد.

یکی دیگر از دلایل تضعیف پایه‌های گزینه‌ی حمله‌ی نظامی، عدم پایداری وضعیت نیرو‌های ائتلاف در عراق است. بنابر گزارش‌ تیم پزشکی ارتش ایالات متحده، حدود 30 درصد از سربازان این کشور در عراق و افغانستان به نوعی از افسردگی رنج می‌برند.

«29 درصد از این سربازان [سربازان آمریکایی در عراق و افغانستان] دارو‌های قوی ضد افسردگی و قرص‌های خواب آور استفاده می‌کنند؛ بر اساس گزارش‌ها تنها در سال 2004 پزشکان 147 میلیون نسخه‌ دارو‌های ضد افسردگی برای سربازان آمریکایی نوشته‌اند.  بر اساس این گزارش در سال 2006 ، 70درصد از سربازانی که از این داروها استفاده کرده‌اند به بهبود نسبی دست یافته‌اند، اما هم‌چنان وضعیت روحی سربازان آمریکایی وخیم است و 30 درصد آنها از بیماری افسردگی موقت و 10 درصد از افسردگی دایم و دیگر امراض روانی رنج می‌برند.» تازه‌ترین گزارش تیم پزشکی ارتش آمریکا.  خبرگزاری سوریه. نقل خبر از ایسنا.

از دیگر سو، مقامات آمریکایی از سرنگونی دیکتاتور عراق تاکنون همواره از مداخلات ایران در روند استقرار دموکراسی در عراق شکایت داشته‌اند. در صورتی که این ادعای اثبات نشده‌ی ایشان را مبنا قرار دهیم،‌ آدمیرال‌های آمریکا چگونه انتظار خواهند داشت که توان بسیج نیرو‌ی پشتیبان برای تهاجم به ایران را در عراق داشته باشند. به عبارت دیگر، وضعیت ارتش آمریکا در عراق اگر امروز اندکی بهتر از 2 سال گذشته‌است، به تایید خودشان، مدیون همکاری‌های ایران است.

یقیناً در صورت کوچکترین تعدی به مرز‌های هوایی یا زمینی ج. ا. ایران، ایران از حداکثر توانش در عراق استفاده خواهد کرد. (رجوع کنید به اکثریت شیعه در عراق‌، ارتباط مراجع عراق با ایران، وضعیت پناهندگی سیاسی مقامات بلندپایه‌ی عراقی در زمان صدام به ایران، وضعیت ایالت سلیمانیه‌ی عراق، به عنوان مثال در بستن فرودگاه سلیمانیه به منظور جلوگیری از انتقال مقامات بازداشت‌شده‌ی ایرانی در سال گذشته، عملیات پیش‌مرگان کرد عراقی در محافظت از ریاست جمهوری اسلامی ایران در سفر به عراق و… )

***

هرش همچنین ادعا می‌کند بیشترین مشوقان پرزیدنت بوش برای اقدام نظامی، گذشته از نو محافظه‌کاران، لابی صهیونیست‌ها و رژیم اشغالگر قدس است. همچنین گفته می‌شود صهیونیست‌ها اخیراً یک مانور نظامی هوایی به منظور  بمباران تاسیسات هسته‌ای ایران برگزار کرده‌اند. سال گذشته‌ی میلادی هم رژیم صهیونیستی، در اقدامی غافل‌گیر کننده، یک نیروگاه در سوریه را که از دید این رژیم مشکوک بود، بمباران کرد. همه‌ی این شواهد از نقش تاثیر گذار اسرائیل در حمله‌ی احتمالی به ایران حکایت دارند. اما آیا اسرائیل در وضعیت مناسبی برای ساماندهی یا شرکت در چنین عملیاتی است؟

حادثه‌ی ترور نافرجام نیکولا سارکوزی در فرودگاه تلاویو ، عملیات استشهادی متعدد در چند ماه اخیر در داخل سرزمین‌های اشغالی،‌ رسوایی مالی اخیر ایهود اولمرت – نخست وزیر – و نهایتاً تعویض شکننده‌ی اسرای لبنانی با دو اسیر صهیونیست، نشان از عدم پایداری شرایط سیاسی در داخل سرزمین‌های اشغالی دارند.

در کنار این مسئله، شکست مفتضحانه‌ی اسرائیل در سال 2006 در جنگ مقابل حزب‌الله، شکست طرح خلع سلاح مقاومت در ماه‌های گذشته و جشن ورود اسرای لبنانی و فلسطینی، روحیه‌ی فوق‌العاده‌ای را به رزمندگان مقاومت داده‌است. سید حسن نصر‌الله، در تازه‌ترین سخنان رسانه‌ای خود گفته‌است که «اسرائیل ناتوان تر از آن است که به ایران حمله کند.»  چه آن‌که این رژیم توان رویایی مجدد با مقاومت را نیز امروز ندارد.

«توپخانه حزب‌الله در جنگ دوم لبنان دارای حدود چهارده هزار موشک بود که حدود 4200 عدد آنها از جمله حدود دویست موشک میان‌برد شلیک شد.» ژنرال ایتان الیاهو – فرمانده سابق نیروی هوایی اسرائیل [لینک]

بر آورد‌های منابع غربی نسبت به توان نظامی – موشکی حزب‌الله در حال حاضر خیلی دقیق نیست. با این‌حال آمادگی نظامی مقاومت یکی از بزرگترین عوامل بازدارنده از حمله به ایران است. منابع صهیونیستی اعلام کرده‌اند 30000 موشک که توسط ایران ارتقا و تقویت شده‌اند در جریان جنگ 33 روزه به مواضع حزب‌الله منتقل شده‌اند. و با اتکا به این‌ها، حزب‌الله می‌تواند هر هدفی را در سرزمین‌های اشغالی مورد اصابت قرار دهد؛ از جمله اهداف و موقعیت‌های هسته‌ای اسرائیل را. به علاوه، حزب الله در تابستان داغ نشان داد که بدون بهره‌گیری از چنین توان موشکی مورد ادعای اسرائیل هم می‌تواند در برابر کماندو‌های این رژیم مقاومت کند.

همچنین تخمین‌های غیر دقیقی هم از میزان موشک‌های شلیک‌شده از سوریه و لبنان به سوی اهدافی در اسرائیل وجود دارد:

«ژنرال الیاهو، [همچنین] بنا بر سابقه جنگ خلیج فارس برآورد کرد که در جنگ بعدی، ایران و سوریه ممکن است بین 250 تا 300 موشک دوربرد (شهاب و اسکاد) به اسرائیل شلیک کنند و حدود پنج هزار موشک میان‌برد دیگر نیز از لبنان شلیک شود.»

علی رغم تاکید مقامات صهیونیستی، بعید به نظر می‌رسد در جنگ احتمالی، سوریه وارد عمل شود، مگر آن‌که ابعاد جنگ از آن‌چه در نظر کارشناسان هست،‌ بسیار بسیار فراتر برود.

***

آن‌چه تا این‌جا مورد بررسی قرار گرفت، عوامل بازدارنده‌ی غیر متمرکز ج. ا. ایران در برابر حملات نظامی بود. منابع مختلف، اطلاعات دقیقی از ابعاد توان موشکی و نظامی ایران ارائه نکرده‌اند.

ایران،‌ تنها کشوری در دنیا است که دو ارتش کاملا مستقل و پیشرفته دارد. گذشته از‌ آن، توان بسیج نیروی داو‌طلب در حد غیر قابل تصوری نیز داراست. ایران با داشتن 540 هزار نیروی نظامی رسمی، بزرگ‌ترین ارتش را در خاورمیانه دارد و از این لحاظ برتری مطلقی نسبت به مهاجمین خواهد داشت. رزم‌آیش‌های متعدد ج. ا. ایران در خلیج فارس و تست انواع تسلیحات زیر‌سطحی و رو‌سطحی نشان از آمادگی نیروی دریایی سپاه دارد. گذشته از آن، حضور طولانی مدت شناور‌های آمریکایی در منطقه این فرصت را به ایران داده است تا برآورد‌های دقیق‌تری نسبت به توان این کشور داشته باشد.

«سپاه پاسداران به پیشرفته‌ترین موشکها مجهز است که می‌توانند ضربات مهلکی به شناورها و تجهیزات دریایی دشمن وارد کنند. همچنین قایق‌های تندرو نیروی دریایی سپاه با تجهیزات خود و طرح‌های عملیاتی که بر اساس نقاط ضعف نیروی دریایی دشمن و ابداعات متخصصان و کارشناسان این نیروست، هر متجاوزی را به قعر آبهای خلیج فارس می‌فرستند.» سردار سرلشکر محمدعلی جعفری فرمانده کل سپاه [لینک]

مقامات صهیونیست نیز بارها نسبت به توان موشک‌های قاره‌پیمای ایرانی ابراز نگرانی کرده‌اند و به خوبی می‌دانند که وقتی رهبر جمهوری اسلامی اعلام می‌کند :

«آمریکایی‌ها باید بدانند که اگر ایشان به ایران حمله کنند، منافع ایشان در هر کجای دنیا که ممکن باشد مورد آسیب واقع خواهد شد.»

اولین نقطه از منافع آمریکا، سرزمین‌های اشغالی خواهد بود.

در سال‌های پس از جنگ تحمیلی سیاست‌های خودکفایی در وزارت دفاع چنان موفق بوده‌است که امروزه طبق آماری غیر رسمی، جمهوری اسلامی صادرات نظامی به 50 کشور دنیا دارد. وجود عبارت ممنوعیت خرید تسلیحات از ایران در بند‌‌های قطع‌نامه‌ی 1803 شورای امنیت نشان از پشرفت بیش از حد تصور در صنایع نظامی ایران دارد.

***

اما موقعیت خاص ژئوپلوتیک ایران و همین‌طور، نحوه‌ی تعامل آن در معادلات بین‌المللی عوامل بازدارنده‌ی اقتصادی قوی را نیز برای این کشور فراهم آورده‌است. اگرچه فرمانده‌ی نظامی آمریکا در خلیج فارس مستقر در قطر مدعی شده به هیچ وجه اجازه‌ی مسدود شدن تنگه‌ی هرمز و شاهراه نفتی را به ایران نخواهد داد اما نگرانی‌های مقامات اقتصادی ایالات متحده و همین‌طور اتحادیه‌ی اروپایی نشان از خسارت‌های جبران ناپذیر اقتصادی وقوع جنگ در خلیج فارس دارد. رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح ایران در این باره می‌گوید:

«برای بازبودن تنگه هرمز اهمیت زیادی قایل هستیم اما همه کشورهای دیگر باید توجه داشته باشند که چنانچه منافع ایران در این منطقه نادیده گرفته شود بدیهی است ما نیز اجازه استفاده به دیگران را نخواهیم داد.» سردار سرلشکر سیدحسن فیروزآبادی رئیس ستادکل نیروهای مسلح

اما حتی نیازی به بسته بودن تنگه‌ی هرمز نیست تا کشور‌های غربی با بحران سوخت مواجه شوند. اپک حتی بیان می‌دارد که توان جبران کاهش تولید ایران را ندارد :

«این مساله کاملا بدیهی است که اگر روزانه 4 میلیون بشکه از عرضه جهانی نفت کاهش یابد ، با مشکل بزرگی روبرو خواهیم شد . اوپک به هیچ وجه توان جبران کمبود تولید نفت ایران را نخواهد داشت .» رییس سازمان کشورهای صادر کننده نفت اوپک

همچنین خطر افزایش بهای نفت تا حد 300 دلار ممکن است به وقوع اغتشاش‌های اجتماعی در اروپا و آمریکا منجر شود چرا که هزینه‌ی فراورده‌های سوختی هم اکنون هم برای بسیاری از مالیات دهنده‌های غربی سرسام آور است:

«بنزین چهار دلاری (‌به ازای هر گالن‌)، بازتاب نفت صد دلاری است چرا که دستهای کمپانی‌های پالایش نفت، به شدت بسته است و شرایطشان بسیار سخت. در صورت افزایش بهای نفت به 300 دلار، شما بنزین 12 دلاری (‌به ازای هر گالن‌) خواهید داشت که این به خودی خود هم ارز با شورش و اغتشاش در نیویورک، لوس انجلس، هارلم، اوک لند، کلیو لند، دیترویت و دلس است.» رابرد بیر- تایم [لینک] ترجمه:‌فرامرز قاسمی – آفتاب [لینک]

نکته‌ی قابل توجه در این رابطه آن است که مردم ایران پیش از این و زمانی که قیمت نفت (در صورت فروش) کمتر از 4 دلار بود، توانسته‌اند روزگار بگذرانند و به نحوی تجربه‌ی روز‌های بد را داشته‌اند اما آیا اروپائیان که برای چند درصد افزایش بهای مالیات بر سوخت اعتصاب می‌کنند خواهند توانست فشار اقتصادی یک جنگ دیگر را تحمل کنند؟

***

اما مهدی محمدی – کارشناس دیپلماتیک و سردبیر کیهان – در باره‌ی عواقب حمله‌ی احتمالی به غرب هشدار می‌دهد:

«بعلاوه امریکایی ها و اسراییلی ها خوب می دانند، چنین حمله ای حتی اگر انجام بگیرد در دستیابی به مهم ترین هدف خود که همان متوقف ساختن برنامه هسته ای ایران است قطعا شکست خواهد خورد. برنامه ایران حتی اگر به طور کامل نابود شود، امری که احتمال وقوع آن دقیقا مساوی صفر است، به سادگی و ظرف مدت زمان بسیار کوتاهی بازیابی خواهد شد منتها با این تفاوت که در آن شرایط همانطور که مدیر کل آژانس دو روز پیش گفت ممکن است تجدیدنظری اساسی در اهداف آن صورت بگیرد و نهایتا به یک نقض غرض هولناک برای غرب تبدیل شود.»

باید به این نکته هم توجه داشت که در صورت حمله، ایران به راحتی قادر خواهد بود اثبات کند بخش عمده‌ی اطلاعات نظامی مورد استفاده در این عملیات از منابعی چون آژانس بین المللی خارج شده‌است و به استناد همین دلیل ساده می‌تواند بازرسان آژانس را از کشور اخراج و برنامه‌ی هسته‌ای را (حتی در صورتی که تغییری در ماهیت نداشته باشد) به صورت محرمانه پیگیری کند.

علی رغم همه‌ی آن‌چه بدان تاکید شد، حضور منوچهر متکی در آمریکا، اظهارات تبلیغاتی مقامات نظامی ایران مبنی بر حفر 300 هزار قبر برای کشته شدگان متجاوز و همین‌طور اظهارات اخیر علی‌اکبر ولایتی نشان از آن دارد که مقامات جمهوری اسلامی،  به خوبی دریافته‌اند که حریفی که در مقابل ایستاده‌است، به مراتب خطرناک‌تر و غیر قابل پیش‌بینی‌تر از زنگی مست است! اما حتی زنگی مست هم توسط گروهی از عقلا محاط شده‌است. این‌طور نیست؟