دلایل «توفیق» اصولگرایان در حرکت هماهنگ در جهت ارائه‌ی لیست واحد، و در مقابل آن، موفقیت اندک اصلاح‌طلبان در این خصوص، عوامل مختلفی می‌تواند داشته‌باشد. اما در یک بررسی کلی، چند عامل اصلی را برای آن‌چه از آن به «توفیق» یاد می‌کنیم،‌ می‌توان برشمرد.

اول؛ ائتلاف در مقام هدایت یا در مقام شورا

مهم‌ترین، اصلی‌ترین و بارز‌ترین دلیل آن‌که گروه‌ها و طیف‌های مختلف اصول‌گرا، توانستند در چند ماه گذشته با حرکتی نه‌چندان سریع و البته با چراغ‌های خاموش اما موفقیت‌آمیز، به سمت ارائه‌ی یک لیست واحد انتخاباتی در تهران و به تبع آن در دیگر کلان‌شهر‌ها، پیش‌بروند، نقش بی‌بدیل رهبری جامعه روحانیت مبار و شخص آیت الله مهدوی کنی است. به این ترتیب، اصول‌گرایان برزگ‌ترین شانس دوران حیات سیاسی‌شان را مدیون برخورداری از رهبریت واحد و مورد توافق عموم اعضا، هستند.
اما در طرف مقابل و در بین اصلاح‌طلبان ـ به آن معنی اصلاح که کارگزاران سازندگی را نیز شامل شود ـ تمام تلاش فعالان در چند ماه منتهی به اسفند‌ماه سال جاری، معطوف به ائتلاف بین چند «لیدر» شاخص به منزله ی «ائتلاف در مقام هدایت» بوده‌است. و از بد حادثه «آیت الله هاشمی رفسنجانی»، «حجه الاسلام سید محمد خاتمی» و «حجه الاسلام شیخ مهدی کروبی» سه پادشاه‌اند که در اقلیمی نگنجند!
تیتر یک عدم توفیق دوم‌خردادی‌ها،‌در همین نکته نهفته‌است. از آن‌جا که ایشان در میان طیف‌های مختلفشان، با پدیده‌ی «مازاد لیدر» مواجه هستند، تا به حال ـ و احتمال قریب به یقین تا چند ماه آینده ـ به تفاهم برای ارائه‌ی لیست واحد نخواهند رسید. چنان‌که این روزها از گوشه و کنار دفاتر احزابشان، زیاد به گوش می‌رسد که «ارائه‌ی چندین لیست انتخاباتی، خیلی هم مضر نخواهد بود!»
به عبارت دیگر، اصول‌گرایان بخش عمده‌ی انرژی و تلاششان را صرفاً ائتلاف در بین فعالان ـ و نه لیدر‌ها ـ و تشکیل شورای مشورتی ائتلافی (6+5) نمودند. در حالی که رقیب، تا همین دیروز در پی نشاندن سردمداران اصلاح، اعتماد و سازندگی بر سر یک میز بوده‌است.

دوم؛ خروج عالیجناب «علی لاریجانی»

همین چند ماه پیش بود که خبر استعفای آرام، اما تحول‌ساز علی لاریجانی از دبیر‌خانه‌ی شورای عالی امنیت ملی، گوش‌ها را پر کرد. علی رغم دلایل عمده‌ و اصلی برای این استعفا، نمی‌توان انتخابات اسفند‌ماه را بی‌تاثیر دانست.

وقتی به حافظه‌ی بلند‌مدتمان مراجعه می‌کنیم، حتماً به یاد خواهیم آورد که در انتخابات ریاست جمهوری نهم، قطار اصول‌گرایان بعد از ائتلاف‌ها، انصراف‌ها و لابی‌های ایشان سرانجام در ایستگاه لاریجانی متوقف‌شد. علی لاریجانی به عنوان یک میانه‌رو، مدتی ایست به یک چهره‌ی جذاب ـ به معنای حقیقی کلمه ـ تبدیل شد‌است. و انتشار خبر کاندیداتوری او ( که گویا مرکز هیات رئیسه‌ی مجلس را نیز نشانه رفته‌است! ) ما را بیشتر به اتحاد اصول‌گرایان امیدوار می‌سازد.

سوم؛ این «تند رو» «تند رو» که می‌گویند، شما هستید؟

از هر چهار بیانیه‌ای که دوم خردادی‌ها در خصوص انتخابات منتشر می‌کنند، در پنج‌تای آن‌ها به حضور عناصر تند‌رو اشاره می‌شود. واقعیت این‌است که اگر به مفهوم نهفته در دل «اصلاح» توجه کنیم، بیش از همه،‌همین جماعت «تند‌رو» را لایق لقب «اصلاح‌طلب» خواهیم‌یافت.

چه طور می‌شود اصلاح‌طلب بود، اما استبعاد از ارزش‌ها و اصول پذیرفته‌شده در جامعه را تاب نیاورد؟ پس تنها گناه «تند‌رو‌ها» پذیرش شجاعانه‌ی این واقعیت بوده‌است. در این شرایط، حضور و فعالیت زیاد عناصر تند‌رو، به کانال آبی تندیل شده‌است که به لانه‌ی مورچگان سرازیر است.

چهارم؛ وقتی عالیجناب به برخی مفاهیم سیاسی ایمان می‌آورد!

حقیقت این است که جریان حاکمه، هر چند پشت‌گرم به حمایت مردم باشد، اگر در بین نخبگان جامعه از هیچ پشتوانه‌ای برخوردار نباشد، سر بزنگاه حادثه، از سوی همین نخبگان ساقط می‌شود یا لا‌اقل از حمایت موثر ایشان بی‌بهره می‌ماند.
یکی از این گردنه‌های برف‌گیر و صاعقه‌خیز، در مسیر حرکت دولت نهم، انتخابات شورای شهر و روستا بود. «توفیقی» که در این میان نصیب حرکت رایحه‌خوش خودمت نشد، شاید باعث گردید تا امروز آقای رئیس جمهور اشتباه سال پیش را تکرار نکند
حضور فعال چهره‌های نزدیک به دولت نهم، در میان جمع مشورتی اصول‌گرایان از دلایل دیگر موفقیت این جبهه در مسیری که در پیش دارد،‌است. اما این حضور، تنها مدیون تغییر دیدگاه رایجه نبود، چرا‌که شواهدی هست که نشان می‌دهد، عدم تمایل اصول‌گرایان برای همکاری با دولت، بیشترین تاثیر را در عدم توفیق حد‌اکثری هر دو جریان داشته‌است.

پنجم؛ «اصول‌گرایان بالاخره پذیرفتند که دکتر محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور ایرن است!»

این حقیقت از پیروزی آتی اصول‌گرایان در انتخابات مجلس هم شیرین‌تر است. واقع‌بینانه اگر نگاه‌کنیم، هنوز هم رگه‌هایی از واپس زدن این حقیقت در میان برخی چهره‌های این جریان وجود‌دارد. اما حرکتی که آغاز شده،‌نوید بخش اصلاح دید و تحمیل حقیقت به ایشان در ماه‌های آینده است.

از وقتی اصول‌گرایان به این فکر افتادند که از پتانسیلی که در قدرت حاکم و در دستان رفیق سابقشان در شهرداری تهران است، نهایت استفاده را بکنند، جریان رایحه نیز «تاثیر مشاع» ولی تضمین شده را به «تمامیت نسیه» ای که سال پیش لاجرم پذیرفته بود، ترجیح داد.

ششم؛ سهم‌خواهی در میان هر دو جبهه

راستش را بخواهید، هر دو طرف میدان، از فرق سر تا انگشت پا !!، به دنبال سهم‌خویش از صندلی‌های سبز بهارستان هستند؛ اما یک تفاوت ظریف موجب شده‌است تا سهم‌خواهی در اصولگرایان به یک عامل پیش‌برنده تبدیل شود و از طرف دیگر، سد راه اصلاح‌طلبان باشد.

اصول‌گرایان هوشمندانه غریزه‌ی سهم‌خواهیشان را به «سهم جمعی» از مجلس هشتم معطوف نمودند، در حالی که رقبایشان در جبهه دوم‌خرداد، هموراه به دنبال سهم خود یا طیف خود از لیست‌های رنگارنگ و متعدد این جریان بوده‌اند. به عبارت دیگر، در بین دوم خردادی‌ها پیروزی جمعی فدای پیروزی فردی شده‌است و این مسئله به شدت به «هشتم از موارد توفیق» وابسته است.

هفتم؛ عبور از اختلاف یا حل و فصل آن؟

واقعیت انکار ناپذیر این است که چهره‌های فعال اصلاح‌طلب به این صرافت افتاده‌اند تا یک بار برای همیشه از شر اختلافات ریشه‌داری که میانشان جاری است، به مدد فضای انتخاباتی خلاص شوند. تا آن‌جا که صحبت بر سر اختلافات (و گل سر سبد آن‌ها، عملکرد مجلس ششم) به هدف ثانویِ نزدیک به اولا‌ی ایشان تبدیل شد.

به نظر می‌رسد، سرگرم شدن به فعالیت شدید انتخاباتی در آستانه‌ی نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از سویی، و بعد از آن فعالیت تمام‌وقت در جهت تخریب عملکرد دولت اصول‌گرا، باعث شد تا اصلاح‌طلبان برای چهار سال، خاطرات مجلس ششم را فراموش کنند؛ اما در چند ماه گذشته، تب و تاب مجلس هشتم باعث شده تا حافظه‌ی بلند‌مدتشان به کار بیافتد و «زخم کهنه سر باز کند.»

از دیگر سو، دوم خردادی‌ها تصمیم گرفته‌اند حل و فصل این اختلافات را حتی به قیمت از دست دادن حد‌اقل مجلس هشتم ( که بزرگانشان این را هم غیر محتمل می‌دانند) به سر منزل مقصود نزدیک‌نمایند. در مقابل، همان‌طور که اعضای شورای تصمیم اصول‌گرایان صراحتاً اعلام نمده‌اند، راهکار حرکت ایشان، تاکید بر روی حد‌اقل‌های مورد توافق و پرهیز از طرح اختلافات بوده‌است.

هشتم؛ شرمنده‌ام، اما دنیاطلبی !

عامل آخر که متاسفانه عامل ضعف هر دو جبهه است، بالا بودن نرخ دنیاطلبی در میان ایشان است. البته این نرخ،‌به مراتب در میان اصلاح‌طلبان بالا‌تر است و همین امر باعث شده، ضربه‌ای که اصولگرایان از این نفطه ضعف خود می‌خورند، به نسبت رقبایشان،‌کمتر باشد.

پس ملتمسانه می‌گویم، آقایان! اگر قرار باشد از یک سوراخ گزیده‌شوید، همان حب دنیا و دست‌زدن به هر کاری برای کسب قدرت سیاسی است. یادتان بیاید که حضرت روح‌الله ـ ره ـ بار‌ها و بارها شما را ، یعنی فرزندان انقلابیش را، از فریب زرد و سفید دنیا بر حذر داشت؛ اما حیف!

در آخر باید بگویم، شاید بتوان نهمین مورد از عوامل توفیق را نیز اینگونه بیان داشت که تخمین‌های بزرگان اصلاح‌طلب حاکی از آن است که ایشان پیروزی حداقلی در انتخابات را نیز غیر محتمل می‌دانند و فاصله‌ای هم که از غیرت جمعیشان در برابر دکتر محمود احمدی نژاد در جریان انتخابات ریاست جمهوری گرفته‌اند، باعث شده‌است تا عامل قویِ متحد سازشان!!! (مخالفت با دکتر)، ضعیف شود.