«ایام عزت مستدام!»

پی‌بردن به “ناراحتی” رئیس‌جمهور در خصوص وقایع اخیر چندان دشوار نیست. کافی است کمی روی ترکیب “ایام عزت مستدام” تامل کنیم. ترکیبی که بدون تردید در حافظه‌ی سیاسی کشور، ماندگار خواهد شد. ترکیبی که نماد احمدی‌نژاد مرداد 88 است. احمدی‌نژادی که این روز‌ها دیگر مورد هجمه‌ی سبز‌ها نیست؛ که اصول‌گرایانی که وی را نیز به زور برآمده از جریان خود می‌دانند با وی سر ستیز گذاشته‌اند. اما در خصوص دلایل این ناراحتی و آن‌چه باعث شد روند سیاسی به سمتی که احمدی‌نژاد علاقه‌مند بود پیش نرود، چند نکته‌ی مهم وجود دارد:

1

رئیس‌جمهور با تکیه بر قرابت عقیده‌ای که با رهبر معظم انقلاب دارد و حسن توجه ایشان، انتظار داشت از حمایت “تام” رهبر بهره‌مند باشد. و دقیقا ضربه‌ی اصلی را از همین انتظار بی‌جا متحمل شد. اشتباه احمدی‌نژاد این بود که درک درستی از جایگاه رهبر انقلاب و لوازم این جایگاه نداشت. چتر حمایتی رهبری در جایگاه پدر امت، باید وسعت تام داشته باشد و همه‌ی علاقه‌مندان به نظام اسلامی را پوشش دهد. از این رو، نمی‌توان انتظار داشت در تمامی نزاع‌های سیاسی، ایشان به مشورت و نصیحت نزدیکان و دیگر نیرو‌های نظام بی‌توجه باشند. حتی شاید گاهی مصلحت حکم کند برای حفظ توازن قدرت، یکی از نیرو‌ها بالاجبار عقب‌بنشیند. آن‌چنان که پدر خانواده نیز از فرزند بزرگ‌تر انتظار بیش‌تری دارد.

2

در طول چهار سال گذشته، مجلس شورای اسلامی فشار متناوب (و دارای فراز و فرود) ی را برای عزل و برکناری همکاران رئیس‌جمهور وارد کرده‌است. آن‌جا که توانسته از پتانسیل‌های قانونی خود برای استیضاح استفاده کرده و هر جا ممکن نبوده‌، به فشار‌های سیاسی رو آورده‌است. به عبارت دیگر، سقف توقع مجلس از دولت غیر مشخص و کاملاً فراتر از اختیار قانونی مجلس است. چه آن‌که در بسیاری مواقع نسبت به حق قانونی هیات وزیران در تصویب لوایج داخلی نیز مداخله و اعمال نفوذ کرده‌است.
در ماجرای اخیر آقای مشائی اما، بر فرض عدم مداخله‌ی رهبر انقلاب، مجلس هیچ‌گونه امیدی برای تحمیل خواسته‌ی غیر‌قانونی خود به رئیس‌جمهور نداشت. بر همین اساس، احمدی‌نژاد احساس می‌کند “غیر عادلانه” بازنده‌ی بخشی از بازی شده‌است.

3

رویه‌ی احمدی‌نژاد در سال‌های گذشته، عدم هزینه از پایگاه سیاسی – اجتماعی رهبری بوده‌است. به جز معدود موارد ذکر حمایت رهبر از دولت خود (که بیش‌تر ناظر بر قدر‌دانی از ایشان بوده‌است تا بهره‌برداری از آن) در موارد متعدد اختلاف و مقابله با بخش‌های مختلف کشور، هیچ‌گاه سعی نکرده‌است کفه‌ی خود را با هزینه از رهبری سنگین‌تر کند. اما به وضوح مشخص است که مجلس شورای اسلامی به کرات با درخواست مداخله از مقام رهبری، رویه‌ی جاری کشور را از ریل تعیین شده خارج و به سمت مصلحت‌گرائی پیش‌برده‌است. (رجوع کنید به نامه‌های حداد عادل و لاریجانی به رهبری در موضوعات مختلف) (در ضمن، در این رابطه باید گفت، حامیان رئیس‌جمهور بر خلاف شخص وی همواره از حمایت‌های رهبری علیه مخالفان خود چماق ساخته‌اند)
پیش‌از این نیز تاکید کرده‌ام که در عمر 30 ساله‌ی نظام اسلامی، هیچ رئیس‌جمهوری به اندازه‌ی احمدی‌نژاد سعی نکرده‌است از همه‌ی اختیارات قانونی سمت خود استفاده کند. به عبارت دیگر، احمدی‌نژاد شناخت بهتری نسبت به حیطه‌ی قدرت رئیس‌دولت دارد و آگاهانه از آن‌ها استفاده می‌کند. این مسئله در کنار عدم توجه به توصیه‌های مجلس باعث شده‌است پارلمان ج. ا. بارها به جبران نقص قدرت خود با توسل جایگاه رهبری بپردازد.

4

اما این هزینه کردن از رهبر انقلاب در بلند مدت به تضعیف جایگاه ایشان و کاهش بعد اثر آن خواهد انجامید. (صحبت‌های دکتر رامین را بخوانید.) از سوی دیگر، خارج کردن مسیر اجرایی کشور از ریل تعبه شده توسط قانون و مداخلات مکرر باعث معطل ماندن ظرفیت‌های قانونی کشور و کاهش ارزش و اعتبار قانون اساسی خواهد شد. آن‌چه مطلوب است تلاش در جهت غنا بخشیدن به قوانین کشور و رفع خلل‌های موجود است. بدون شک رفتار بر مبنای قانون بیش‌تر به صلاح کشور ما در دهه‌‌ی آینده خواهد بود.
از سوی دیگر لازم است جماعت اصول‌گرا به نحوی متوجه این امر بشوند که همواره نمی‌توانند در موارد اختلاف با رئیس‌جمهور با رهبری متوسل بشوند. خوش‌بختانه رفتار رهبری هم نشان داده‌است در حفظ تعادل در این زمینه بیش‌ترین نقش را داشته‌اند.

5

در دوره‌ی پیش‌رو، نیاز است تا رئیس‌جمهور بیش‌تر از پیش متکی بر اختیارات قانونی خود در جهت پیش‌برد اهدافش اقدام کند. آن‌چه مشخص است تحولات مورد نظر او، مقاومت‌های به مراتب بیش‌تری را از سمت دیگر نهاد‌های کشور در پی خواهد داشت و لازم است احمدی‌نژاد با توجه به بند اول این یادداشت، توقع زیادی از رهبری در این خصوص نداشته باشد. چه آن‌که ظرفیت‌های قانون اساسی (علی‌رغم معدود خلل‌هایش) به قدر کافی اقتدار اجرائی برای رئیس دولت مهیا کرده‌است.

ظرفیت‌های قانون اساسی به قدر کافی اقتدار اجرائی برای رئیس دولت مهیا کرده‌است.

پی‌نوشت: لازم است که ولایت‌مداری احمدی‌نژاد را در این ماجرا تحلیل کنیم. اما دست‌کم هم‌سنگ آن،  باید به صورت جدی به فشار‌های متعدد اصول‌گرایان به رهبری نظام هم بپردازیم. دیگر این‌که یک‌نفر محض رضای خدا بیاید نحوه‌ی انتشار نامه‌ی معظم‌له را خطاب به احمدی‌نژاد بررسی کند.

در همین رابطه بخوانید : از کدام جیب